Zmora to jedno z najbardziej znanych i przerażających zjawisk, które mogą spotkać nas w trakcie snu. Choć dzisiaj wiemy, że jest to zjawisko związane z medycyną i snem, to przez wiele wieków było uważane za działanie demonów i duchów. W tym artykule przyjrzymy się historii zmór, ich wyglądowi oraz sposobom, jakie stosowano kiedyś, aby przed nimi się chronić.
Zmora – historia, wygląd i sposoby ochrony przed nią
Etymologia
Słowo zmora pochodzi z języka starosłowiańskiego, gdzie oznaczało ono “zmorę nocną” lub “nocne duchy”. W języku polskim słowo zmora pojawia się już w średniowieczu, a używane było w kontekście demonów, które pojawiały się w czasie snu. Innymi słowami, wskazywało to na istnienie “czegoś” lub “kogoś” związanego z nieprzyjemnymi doznaniami w trakcie snu.

Historia zmór
Początki zmór sięgają czasów starożytnych, kiedy to wierzono, że istnieją demony, które mogą władać naszymi umysłami i ciałami podczas snu. Zmora pojawiała się w mitach greckich i rzymskich, gdzie nazywano ją inkubem lub sękiem. W średniowieczu w Europie pojawiają się opowieści o zmorach, które miały atakować ludzi w trakcie snu. Wierzono, że demony lub duchy podążają za duszami w trakcie snu i w trakcie tej wędrówki mogą przynieść cierpienie i ból.
Wygląd zmór - jak wyglądały zmory?
Opisy wyglądu zmór są bardzo zróżnicowane. Według niektórych wierzeń były to kobiety o wyglądzie wampirów lub wilkołaków. Inne opowieści mówią o postaciach w kapturach, podobnych do zakonników lub szkieletów. Często były to też postacie o wyglądzie podobnym do naszych bliskich, co wzbudzało jeszcze większy strach.
Jak widziano zmory w literaturze?
W literaturze można znaleźć wiele opisów wyglądu zmór, które pojawiały się w snach ludzi na przestrzeni wieków.
W “Nocy listopadowej” Adama Mickiewicza, pojawia się opis zmory jako “małej, ciemnej postaci z kępą siwych włosów na czole i czerwonymi oczyma, która siadała na piersi ofiar i dusiła je“.
W “Sen nocy letniej” Williama Szekspira, Puka na żart towarzyszy demona o imieniu Puck, który opisuje zmorę jako “czarną kocicę z ognistymi oczami, która chodzi po nocach i siada na klatkach piersiowych ludzi, powodując duszenie“.
W “Małym Księciu” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, bohater spotyka zmorę, którą opisuje jako “najmniejszą ze wszystkich istot, o ciemnym kolorze i ogromnych oczach, które przypominały krople wody“.
W “Powieści zimowej” Williama Szekspira, król Leontes opisuje zmorę, która go nawiedza jako “kreaturę ze skrzydłami nietoperza, wydającą przerażające dźwięki i wprowadzającą w strach“.
Opisy zmór w literaturze często są mocno zróżnicowane i zależą od epoki oraz kultury, w której powstały. Jednak wszystkie opisy wywołują uczucie grozy i przerażenia, co wskazuje na to, jak silnie te mityczne istoty wpłynęły na ludzką wyobraźnię.
Jak kiedyś wierzono, aby przed zmorami się chronić?
Wierzono, że zmory atakują ludzi w trakcie snu i drenują z nich energię, przez co człowiek budzi się zmęczony i osłabiony. W celu ochrony przed zmorami stosowano różne metody. Jedną z nich było umieszczenie pod poduszką cebuli lub czosnku, co miało odstraszyć demony. Inni wierzyli, że ochroni ich rytuał składania krzyża nad ciałem przed snem lub modlitwa do anioła stróża.
Oto kilka przykładów:
- Modlitwa i amulety – Wierzono, że modlitwa może ochronić przed atakami zmor, a także, że noszenie amuletów lub przedmiotów o charakterze religijnym, takich jak krzyżyki, różańce czy medaliki, może pomóc w odparciu złych duchów.
- Ochrona ziołami – Zioła, takie jak czosnek, były uważane za ochronę przed zmorami. Wierzono, że zapach czosnku działa odstraszająco na złe duchy i chroni przed ich atakami. Innym ziołem, które często stosowano w celu ochrony przed zmorami, był ostróżka.
- Zabezpieczenie drzwi i okien – Wierzono, że zabezpieczenie drzwi i okien przed zmorami jest niezwykle ważne. Często używano różnych przedmiotów, takich jak gałęzie ostrokrzewu czy też starym wiarom, aby ochronić wejścia przed złymi duchami. Istniały także specjalne okiennice, które miały za zadanie zabezpieczyć dom przed atakami zmor.
- Ochrona poprzez wizerunki – Wierzono, że umieszczenie wizerunków świętych czy aniołów na murach i sufitach chroni przed atakami zmor. Często też wyobrażano sobie, że użycie koloru niebieskiego wewnątrz domu ma działanie ochronne, ponieważ ten kolor kojarzył się z niebem, gdzie zamieszkują aniołowie
Zmora w senniku.
Według senników zmora była uważana za jedno z najbardziej przerażających zjawisk związanych ze snami. Interpretacja snu o zmorze może być różna, w zależności od kultury i wierzeń. W wielu krajach i kulturach, sen o zmorze kojarzony jest z nękaniem przez złe moce lub duchy.
W starożytnej Grecji wierzono, że zmora to zjawisko związane z bogiem Hadesem, który odpowiadał za królestwo zmarłych. W mitologii greckiej zmora była uważana za oznakę nieuchronnej śmierci, co sprawiało, że jej pojawienie się w snach było uważane za złe wróżenie. W kulturze egipskiej natomiast, zmora była uważana za ucieleśnienie złych duchów, które nękają ludzi w snach.
W sennikach współczesnych można znaleźć wiele interpretacji snów o zmorze. Według jednych senników, sen o zmorze może oznaczać brak zaufania do samego siebie lub poczucie zagrożenia w życiu. Z kolei według innych senników, sen o zmorze może wskazywać na problemy ze zdrowiem psychicznym lub na nadchodzące trudne decyzje.
Niektóre senniki podają również konkretne sposoby na zapobieganie pojawieniu się zmór w snach. Wierzono, że przed snem należy wypowiedzieć słowa ochronne lub modlitwy, a także unikać jedzenia ciężkostrawnych posiłków lub picia alkoholu.

Zmory nieprzyjemne doświadczenie i wytwór naszej wyobraźni.
Podsumowując, sen o zmorze to często nieprzyjemne i przerażające doświadczenie. W zależności od kultury i wierzeń, interpretacje snów o zmorze mogą być różne. Warto jednak pamiętać, że sen to tylko iluzja, a zmory to tylko wytwory naszej wyobraźni.